خبرگزاری هرانا – سال ۱۴۰۴ تصویری بارز از تداوم نقض حقوق بشر در ایران را روایت میکند. تهدید مستمر آزادی اندیشه و بیان، برخورد با معترضان مسالمت جو، افزایش فشار بر اتنیک ها و اقلیت های دینی و مذهبی، محاکمه و آزار کنشگران حقوق بشر و اعدام نوجوانان در ایران، معضل کودکان کار، نقض حقوق زنان در کشور، وضعیت نامناسب بازداشتگاه ها و زندان ها تنها نمونههایی از نقض روزمره حقوق بشر در ایران هستند. گزارش جامع مرکز آمار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران که در پی می آید وضعیتی تأسفبار از نقض حقوق بشر در ایران در سالی که گذشت ارائه می کند.
بر اساس داده های ثبت شده در مرکز آمار، نشر و آثار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران در سالی که گذشت (اول فروردین ۱۴۰۴ تا ۲۹ اسفند ۱۴۰۴) بازداشت ۷۸٬۹۰۷ شهروند در ایران مبنای عقیدتی یا سیاسی یا در مغایرت مشخصی با اصول حقوق بشری داشت. از جمله مهمترین موارد بازداشت میتوان به ۷۸٬۱۲۶ مورد بازداشت در رسته حق آزادی اندیشه و بیان اشاره کرد.
در همین بازه، اعتراضات سراسری دیماه و بهمنماه ۱۴۰۴ بهعنوان یکی از پیچیدهترین و چندلایهترین موجهای اعتراضی دو دهه اخیر قابل ارزیابی است؛ اعتراضاتی که از نظر گستره جغرافیایی، شدت برخوردها و نوع واکنش حاکمیت، تفاوتهای معناداری با موارد پیشین داشتهاند. برآیند این تحولات نشان میدهد که این دوره زمانی، از حیث گستردگی بازداشتها، یکی از برجستهترین مقاطع سرکوب در سالهای اخیر بوده است. با این حال، با توجه به قطع اینترنت در جریان این اعتراضات و تداوم محدودیتها پس از آن احتمال میرود شمار واقعی بازداشتها فراتر از ارقام ثبتشده باشد و همچنان مواردی به دلیل فقدان دسترسی به اطلاعات، خارج از پوشش آماری باقی مانده باشند. برای جزئیات بیشتر نیز میتوان به گزارش «زمستان سرخ» هرانا که به مستندسازی پنجاه روز نخست این اعتراضات (۷ دی تا ۲۶ بهمن ۱۴۰۴) پرداخته است، مراجعه کرد.
آزادی اندیشه و بیان
در سال ۱۴۰۴، در حوزه اندیشه و بیان، دست کم ۷۸٬۱۲۶ نفر بازداشت شدند که از این تعداد، دستکم ۲۲۸ نفر بدون ارائه حکم قضایی بازداشت شدهاند. همچنین، ۲۵۰ مورد ضرب و شتم، ۱۲۶ مورد محاکمه، ۷۵ مورد تفتیش منزل، ۱۵ مورد مجرم شناختن نشریات، ۲۶ مورد اعمال فیلترینگ، ۱ مورد مصادره منزل و اموال، ۷۹۳ مورد تجمع اعتراضی، ۱۱٬۷۴۴ مورد احضار به نهادهای امنیتی – قضایی و ۷۴ مورد اجرای حکم حبس ثبت شده است.
در سالی که گذشت، در این حوزه، برای ۳۳۲ نفر توسط مراجع قضایی، دستکم ۱۳٬۸۱۲ ماه حبس صادر شد. از این میزان ۱۳٬۱۷۳ ماه حبس تعزیری و ۶۳۹ ماه حبس تعلیقی را شامل میشود . گفتنی است ۱٬۶۹۳ ماه از این میزان توسط دادگاه تجدید نظر و ۸۱۶ ماه توسط دیوان عالی کشور صادر شده است. همچنین ۶۴ نفر به دو میلیارد و ششصد و چهل میلیون و هشتصد هزار تومان جریمه نقدی، ۱۳ نفر به ۶۲۴ ضربه شلاق، ۱۳ نفر به ۴۹۲ ماه تبعید و ۴۶ نفر به محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم شدند.
در سالی که گذشت، اعتراضات سراسری دی ماه و بهمن ماه ۱۴۰۴ (معروف به اعتراضات دی ماه) در ایران به عنوان یکی از پیچیده ترین و چندلایه ترین موجهای اعتراضی در دو دهه اخیر قابل ارزیابی است. این اعتراضات نهتنها از حیث گستره جغرافیایی، شدت خشونت و حجم سرکوب، بلکه از نظر منطق شکلگیری، ترکیب کنشگران و نوع واکنش حاکمیت، واجد تفاوتهای معناداری با اعتراضات پیشین بوده است.
بر اساس دادههای تجمیعی هرانا، در جریان این اعتراضات، شمار جانباختگان تأییدشده به ۶٬۷۲۴ معترض، از جمله ۲۳۶ کودک رسیده است. در کنار این آمار قطعی، ۱۱٬۷۴۴ پرونده نیز در دست بررسی قرار دارد که فرآیند راستیآزمایی آنها هنوز تکمیل نشده است. همچنین دستکم ۲۵٬۸۷۷ نفر دچار جراحات شدید شدهاند و مجموع بازداشتها نیز به ۵۳٬۷۷۷ نفر گزارش شده است.
در مجموع، ۲۰۳ شهر از ۳۱ استان کشور، در ۶۸۲ مورد صحنه اعتراضات بودهاند. در مواردی که امکان حضور خیابانی برای معترضان فراهم نبوده، گزارشها از حاکمیت فضای شدید امنیتی در آن مناطق حکایت دارد. جمعیت ساکن در این ۲۰۳ شهر، بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، بالغ بر ۴۴٬۸۶۶٬۷۴۶ نفر برآورد میشود که بیش از نیمی از جمعیت کشور را شامل میگردد.
علاوه بر ۶۲۷ مورد حضور گسترده خیابانی، ۳۶ دانشگاه نیز در قالب ۵۵ مورد تجمع در محیطهای دانشگاهی صحنه اعتراضات دانشجویی بودهاند.
مقایسه آماری بازداشت در پنج سال اخیر بر ا
