آیت الله صانعی: خود حق پنداری، جهل مقدس و کج فهمی ریشه اختلافات مسلمانان است

“تعصبات و جهالت های خشک منافقانه و غیرالهی و مشکلات ناشی از آن نتیجه دور ماندن از تعالیم پیامبران الهی مخصوصاً پیامبر گرامی اسلام که همانا دعوت به توحید و اخلاق حسنه است می باشد. خود حق پنداری، جهل مقدس و کج فهمی و دوری از قرآن و عترت پیامبر عظیم الشأن اسلام ریشه شکل گیری گروهای تکفیری و موجب اختلاف بین مسلمانان گردیده است که راه مقابله با آن، نشر آموزه های اصیل اخلاقی و نشان دادن تصویری سهل و آسان از دین و یادآوری رحمت و رحمانیت و رأفت خداوند متعال نسبت به همه انسانها می باشد” این بخشی از پیام آیت الله صانعی به جشن وحدتی است که در نجف آباد برگزارشد.

آیت الله صانعی در پیامی به این جشن مردمی نوشت:” میلاد مسعود و پرخیر و برکت پیامبر بزرگ خداوند حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله و سلّم را به تمامی انسانهای عدالت خواه و ملت شریف ایران، حوزه های علمیه و شما شرکت کنندگان در مراسم هفته وحدت تبریک و تهنیت عرض می نمایم و نکاتی را یادآور می شوم.

۱-عزیزان و بزرگواران باید توجه داشته باشند که نباید تلاشها و برنامه ریزی ها منحصر در وحدت بین شیعه و سنی باشد بلکه جهت گیری فکری نخبگان و فرهیختگان جامعه می تواند حرکت به سوی شکل گیری وحدت بین همه انسانها (یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ)[۱] و تلاش در راه هدایت و تعالی جامعه بشری نسبت به آموزه های الهی آن پیامبر رحمت و رئوف و مهربان باشد، چرا که (وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ )[۲]

۲- ذکر این نکته ضروری است که تعصبات و جهالت های خشک منافقانه و غیرالهی و مشکلات ناشی از آن نتیجه دور ماندن از تعالیم پیامبران الهی مخصوصاً پیامبر گرامی اسلام که همانا دعوت به توحید و اخلاق حسنه است می باشد. خود حق پنداری، جهل مقدس و کج فهمی و دوری از قرآن و عترت پیامبر عظیم الشأن اسلام ریشه شکل گیری گروهای تکفیری و موجب اختلاف بین مسلمانان گردیده است که راه مقابله با آن، نشر آموزه های اصیل اخلاقی و نشان دادن تصویری سهل و آسان از دین (…وَلکنّ بعثنی بالحنیفیة السهلة السمحة)[۳] و یادآوری رحمت و رحمانیت و رأفت خداوند متعال نسبت به همه انسانها می باشد که إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِیمٌ.[۴]

۳- عالمان و حاکمان کشورهای اسلامی از عناصر مؤثر در تربیت جوامع بحران زده امروزی می باشند که صلاح این دو قشر صلاح جامعه و فساد آنها فساد و تباهی جامعه را در پی خواهد داشت که « قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص):صِنْفَانِ مِنْ أُمَّتِی إِذَا صَلَحَا صَلَحَتْ أُمَّتِی وَ إِذَا فَسَدَا فَسَدَتْ أُمَّتِی قِیلَ: یَا رَسُولَ اللَّهِ! وَ مَنْ هُمَا قَالَ: الْفُقَهَاءُ وَ الامَرَاءُ»[۵] و امروز که در اکثر کشورهای اسلامی حاکمان در پی برنامه ریزی جهت اهداف دنیایی خویش می باشند وظیفه علما و فرهیختگان و دانشگاهیان و دانشجویان در نفی خشن جلوه دادن چهره نورانی اسلام بسیار سنگین می باشد چرا که ایجاد جامعه ای که در آن انسانها بدون اجبار و اکراه در پذیرش حق و اجرای آن بصورت وظیفه ای الهی عمل نمایند (وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ)[۶] جز با عمل متولیان دین در دوری از بداخلاقی ها و مطامع دنیایی و فاصله گرفتن از حاکمان ظالم و تخلق به اخلاق پیامبران الهی میسر نمی باشد.

در خاتمه یاد و نام حضرت امام خمینی(س) و حضرت آیت الله العظمی منتظری (ره) را گرامی داشته که با نامگذاری هفته وحدت، شجره طیبه ای را در جهت نیل به وحدت مسلمانان بلکه وحدت انسانیت ایجاد نمودند. و از همه شما بزرگواران در این ایام میمون و مبارک التماس دعای خیر و حسن عاقبت را خواهانم.”

آیت الله بیات زنجانی نیز پیام خود را به این جشن وحدت ارسال کردند. در این پیام آمده است:” هفتۀ وحدت میراث گرانقدری است که با پیشنهاد مرحوم آیت‌الله العظمی منتظری و حمایت امام خمینی(قدس‌سرهما) به بار نشست و مشروط به پی‌جویی صحیح، می‌تواند برکات زیادی را برای جامعۀ اسلامی به بار آورد. با این وصف به‌جای برخی توصیفات ایجابی در بیان و معرفی هفتۀ وحدت، در اینجا مایلم که در باب یکی از تفاسیر پیرامون مفهوم وحدت سخن بگویم و نکته ای اساسی را با شما در میان بگذارم.
وحدتی که رسول مکرم اسلام(ص) ما را به آن فراخوانده، وحدتی است در عین گوناگونی و نه فاقد گوناگونی و تنوع-وحدت در عین کثرت و کثرت در عین وحدت-؛ چون حضرت رب‌العالمین جل جلاله، او را چنین خوانده است که «وجعلناکم شعوباً و قبائلَ لِتَعَارَفُوا». گوناگونی و تنوع ملل و عقاید و نحله‌ها و آزادی آدمیان در گزینش و انتخاب عقاید مختلف و گاه متعارض، فلسفۀ اختیار و آزادی انسان، فلسفۀ ثواب و عقاب الهی، فلسفۀ بعثت و فلسفۀ یوم‌الحساب است. خداوند رحمان و رحیم در آن روز، محاسبۀ اعمالی را وعده کرده که آدمی در پرتو اختیار و انتخاب خود به‌جای آورده و گزینش کرده است؛ حال همین خداوند خبیر و آگاه از یک سوی بر “واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لا تفرقوا” تأکید دارد و از سوی دیگر بندگان خویش را در شعوب و قبائل مختلف آفریده و رسول خویش را نیز به مراعات آن فراخوانده است.
برادران و خواهران عزیز؛ کسانی که سخن از وحدت بر زبان می‌آورند اما سخن شعوب و قبائل فکری، سیاسی و اعتقادی دیگر را برنمی‌تابند، کسانی که سخن از وحدت بر زبان می‌آورند اما عملاً یکرنگی خلق خدا را می‌پسندند، کسانی که سخن از وحدت بر زبان می‌آورند اما دگراندیش و منتقد و پرسشگر را منکوب و محکوم می‌کنند، اینها از هر گروه و نژاد اعتقادی و سیاسی و قومی و فرهنگی که باشند، اعم از شیعه و سنی، مسلمان و مسیحی و یهودی و چپ و راست و غیره، راز خلقت خدا و پیام رحمة للعالمین را درنیافته‌اند و سخن آنها هم، لفظ پوچ و کم‌مایه‌ای است که می‌پراکنند. آنکه ظرفیت همزیستی و صلح با دیگری می‌خواهد و می‌خواهد که پیامش عالمگیر شود و مرزهای منطقه‌ای و قبیله‌ای و قومی را پشت سر بگذارد، بدواً باید اهل مدارا باشد.
توجه عزیزان را به این نکته جلب می کنم که امروز در دوره‌ای به سر می بریم که کسانی به نام اسلام، هوای خلافت بر سرزمین‌های اسلامی در سر دارند و در میان آنها فریب خوردگان مسلمانی هم هست. در این روزهاست که باید مراقب باشیم تا اولاً با خود و اهل خود و سپس با کسانی که به جهت اعتقادی مثل ما نمی اندیشند در وحدت باشیم تا بتوانیم هدایت الهی را بر هواهای نفسانی غالب سازیم.
پرورش واکتساب همه جانبه فضایل اخلاقی و روحی، نخستین گامی است که آدمی را از خودخواهی و خشونت دور می‌کند و او را کمک می‌کند که دیگران و اغیار اعتقادی، فکری و سیاسی را هم عزیز بدارد.
در آستانۀ میلاد با سعادت پیامبر مکرم اسلام(ص) خداوند را می‌خوانیم تا رحمت واسعه‌اش را شامل حال همۀ بشریت بویژه مسلمانان نماید و سایۀ تفرّق و پراکندگی را از ایشان دور سازد. خداوند شما و اهالی غیور نجف‌آباد را موفق بدارد.”

همچنین حجت الاسلام احمد منتظری فرزند آیت الله منتظری نیز در پیام دیگری با جشن وحدت همراهی کردند.

احمد منتظری در پیام خود آورده است:” پس از سلام و تحیت؛ اقدام شایسته شما در بزرگداشت هفته وحدت بسیار قابل تقدیر است. امید است با عنایات حق تعالی بتوانید گامی مؤثر و مبارک در راستای وحدت عملی بین مذاهب اسلامی و بلکه همه مکاتب توحیدی بردارید.

تقارن هفته وحدت امسال با شروع سال نو میلادی را به فال نیک بگیریم و برای وحدت و همدلی، از قرآن کریم پیروی کنیم که فرمود: «قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمة سواء بیننا و بینکم ألّا نعبد إلّا الله و لانشرک به شیئا»؛ وقتی برای ایجاد وحدت، اهل کتاب بودن کافی دانسته شده است، مسلمانان که خدای واحد، کتاب واحد، پیامبر واحد و قبله واحد دارند و در بسیاری احکام و معارف مشترکند چرا بر اختلافات تأکید نمایند تا موجب «فتفشلوا و تذهب ریحکم» گردند؟

از اخوّت و برادری در قرآن کریم با عنوان نعمت یاد شده و فرموده است: «واذکروا نعمة‌الله علیکم إذ کنتم أعداء فألّف بین قلوبکم فأصبحتم بنعمته إخوانا». از دست دادن این اخوّت و یا کمرنگ نمودن آن، کفران نعمت است که عقل و شرع آن را مذمّت می‌کند. کسانی که صاحبان عقاید مخالف را تحمّل نمی‌کنند و آزادی‌های خدادادی آنان را – به نام دین- سلب می‌نمایند در واقع نسبت به دستورات حیات‌بخش اسلام عزیز ظلم روا می‌دارند.

فقیه عالیقدر آیت الله العظمی منتظری در اطاعت از خدا و رسولش از نقطه اختلاف برادران شیعه و سنّی در تاریخ ولادت حضرت محمّد مصطفی پیامبر رحمت(ص) استفاده کرد و این نقطه اختلاف را به عامل اتّحاد و همدلی تبدیل نمود.

امیدوارم مراسم هفته وحدت، مقدمه وحدت عملی بین همه ادیان بلکه همه انسان‌‌ها باشد چرا که به فرموده کلام وحی: «لقد کرّمنا بنی آدم»، و امام علی(ع) به مالک اشتر فرمود: “النّاس صنفان إما أخ لک فی الّدین او نظیر لک فی الخلق”.

بیاییم در عصری که بشریّت با بحران مواجه است و دشمنان بشر به کشتار مردم بی‌پناه مشغولند گامی فراتر در جهت اتّحاد بین همه فرزندان حضرت آدم(ع) برداریم و رضایت خالق یکتا را باعث گردیم.”