در شرایط جنگی یا بحرانهای شدید امنیتی، دولتها معمولاً برای حفظ جان زندانیان بهویژه زندانیان غیرخشونتآمیز، سیاسی یا عقیدتی، اقدام به کاهش جمعیت زندانها و آزادی یا اعطای مرخصی به آنان میکنند. چنین اقداماتی با هدف کاهش خطراتی انجام میشود که در نتیجه حملات نظامی، بمباران یا اختلال در خدمات اساسی یا اولیه ممکن است جان زندانیان را تهدید کند. در این میان، نگهداشتن زندانیان سیاسی یا عقیدتی در زندان، در حالی که خطرات ناشی از جنگ همچنان پابرجاست، میتواند بهعنوان نادیده گرفتن اصل حفاظت از جان افرادی تلقی شود که تحت بازداشت دولت قرار دارند؛ اصلی که در چارچوب استانداردهای حقوق بشر و مسوولیت دولتها در قبال افراد در بازداشت همواره مورد تاکید قرار گرفته است.
گزارشهای مختلف نشان میدهد که در ده روز گذشته شمار قابل توجهی از زندانیان در شهرهای مختلف کشور آزاد شدهاند. بر اساس این گزارشها، برخی از این افراد با وثیقه یا بدون تودیع وثیقه از زندان آزاد شده و شماری نیز با استفاده از پابند الکترونیکی و تحت نظارت قضایی به مرخصی یا آزادی موقت فرستاده شدهاند.
در این میان، زندانیان عقیدتی بهایی با تبعیض مضاعف روبهرو هستند. آنان از یک سو به دلیل اعتقادات قلبی خود و بهایی بودن بازداشت و تحت فشار و آزار قرار گرفتهاند و از سوی دیگر، در شرایطی که به دلیل بحران و خطرات ناشی از جنگ شمار قابل توجهی از زندانیان آزاد شدهاند، بسیاری از زندانیان بهایی همچنان در زندان نگه داشته شده و از آزادی آنان ممانعت شده است.
بهاییان بازداشت شده در اصفهان
بنا بر گزارشهای رسیده، از میان حدود ۲۵۰ زندانی زن در زندان دولتآباد اصفهان، دستکم ۲۰۰ نفر در روزهای اخیر به مرخصی اعزام شدهاند. با این حال، از حدود ۵۰ زندانی باقیمانده در این زندان، ۱۱ نفر از شهروندان بهایی هستند که همچنان از حق مرخصی محروم ماندهاند.
در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که حملات هوایی به اصفهان موجب نگرانی شدید در میان زنان زندانی شده است. آنان علاوه بر نگرانی درباره وضعیت خانوادههای خود، از این که اعضای خانواده برای ملاقات یا پیگیری امور آنان ناچارند به زندان یا مراجع قضایی مراجعه کنند نیز ابراز نگرانی کردهاند.
بر اساس این گزارش، زنان بهایی زندانی با ارائه درخواست مرخصی از مسوولان زندان پرسیدهاند چرا همانند دیگر زندانیان از این امکان برخوردار نمیشوند و آیا آنان شهروند ایران محسوب نمیشوند.
با این حال، مسوولان مربوطه تاکنون با درخواست مرخصی یا استفاده از پابند الکترونیکی برای آنان موافقت نکردهاند.
در میان این یازده شهروند بهایی، هشت تن به نامهای «نگین خادمی»، «یگانه روحبخش»، «ندا بدخش»، «مژگان شاهرضایی»، «شانا شوقیفر»، «آرزو سبحانیان»، «پرستو حکیم» و «ندا عمادی» در تاریخ ۶دیماه سال جاری برای اجرای حکم خود را به زندان معرفی کردهاند. این هشت شهروند در مجموع به ۷۵ سال حبس محکوم شدهاند.
این افراد علاوه بر حبس تعزیری، به پرداخت جریمه نقدی نیز محکوم شده و مبالغ تعیینشده را نیز پرداخت کردهاند. بر اساس احکام صادره، هفت نفر از آنان هر کدام به پرداخت ۱۰۰ میلیون تومان و یک نفر به پرداخت ۵۰ میلیون تومان جریمه نقدی محکوم هستند.
فرد دیگر، «پروا بهداد» نام دارد. او روز شنبه ۱۸بهمن۱۴۰۴ بهمنظور تحمل حکم سه سال حبس به زندان دولت آباد منتقل شد.
«نیتا بابانژاد» دهمین شهروند بهایی است که در زندان دولتآباد اصفهان نگهداری میشود. او روز پنجشنبه ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ توسط ماموران وزارت اطلاعات در منزل شخصی خود در اصفهان، به همراه فرزندش «پارسا عمادی» بازداشت شد. پس از بازداشت، نیتا بابانژاد به زندان دولتآباد اصفهان و فرزندش به زندان دستگرد منتقل شدهاند.
«بهاره افشار» یکی از زنان بهایی زندانی در زندان دولتآباد اصفهان است. او به همراه همسرش «ارشد افشار» و پسرش «ارشیا افشار» در تاریخ ۱۹ دیماه در شاهینشهر اصفهان توسط ماموران امنیتی بازداشت شد. با وجود آنکه مسئولان قضایی در چندین نوبت به خانواده این افراد وعده دادهاند که با تودیع وثیقه آزاد خواهند شد، این وعدهها تاکنون عملی نشده و این سه نفر همچنان در بازداشت بهسر میبرند.
بر اساس اطلاعات موجود، «ارشد افشار»، «ارشیا افشار» و «پارسا عبادی» شهروندان بهایی هستند که در زندان دستگرد اصفهان در بازداشت نگه داشته شدهاند.
بهاییان بازداشت شده در مشهد
بنا به گزارش رسیده به ایرانوایر، روند آزادی برخی زندانیان زندان وکیلآباد مشهد از روزهای ابتدایی آغاز درگیریهای نظامی در کشور آغاز شده و طی این مدت شمار قابل توجهی از بازداشتشدگان با تودیع وثیقه آزاد شدهاند. با این حال، گفته میشود زندانیان بهایی صرفا به دلیل باور مذهبی خود از این روند مستثنا شده و بازداشت آنان همچنان تمدید میشود.
«نوید ذره بین ایرانی»، «ربیع مالکی»، «عرفان طباطبایی»، «سپهر کوشکباغی» و «پیام فریدیان» پنج شهروند بهایی هستند که در زندان وکیلآباد مشهد در بازداشت بهسر میبرند. هر یک از این افراد بیش از ۶۰ روز است که در بازداشت نگه داشته شدهاند، بدون آنکه از اتهامات مطرح شده علیه خود بهطور رسمی مطلع شوند.
به گفته منابع آگاه، با وجود پیگیریهای مداوم خانوادهها، تاکنون هیچ اطلاعات روشنی از سوی مقامات قضایی درباره وضعیت پرونده یا سرنوشت این بازداشتشدگان ارائه نشده است. خانوادههای آنان در هفتههای گذشته، میان زندان و اداره اطلاعات در رفتوآمد بودهاند، اما هر بار بدون دریافت پاسخ مشخص بازگشتهاند.
بر اساس این گزارش، این زندانیان بهایی در بند قرنطینه زندان وکیلآباد نگهداری میشوند؛ بندی که معمولاً برای نگهداری کوتاهمدت زندانیان تازهوارد و بررسی وضعیت سلامت آنان در نظر گرفته شده است. گفته میشود. زندانیان بند قرنطینه از حداقل امکانات بهداشتی و غذایی برخوردار هستند.
در شرایط بحرانی و فضای پرتنش حاکم بر کشور، نگرانیها درباره سلامت و وضعیت این بازداشتشدگان افزایش یافته و ادامه بلاتکلیفی فشار روحی سنگینی بر خانوادههای آنان وارد کرده است.
بهاییان بازداشت شده در کرمان
گزارشها از کرمان حاکی از آن است که در روزهای اخیر، اکثریت بازداشتشدگان اعتراضات دیماه با قرار وثیقه آزاد شدهاند و تنها حدود بیست نفر همچنان در بازداشت بهسر میبرند. در میان این افراد، دو شهروند بهایی به نامهای «ادیب شهبازپور» و «پیوند نعیمی» نیز حضور دارند که همچنان در بازداشت نگه داشته شدهاند. گفته میشود در ابتدا حکم آزادی این دو شهروند بهایی صادر شده بود، اما پیش از اجرای حکم، این تصمیم لغو شده است.
همچنین «شکیلا قاسمی» پس از حدود ۴۰ روز بازداشت تحت نظر سازمان اطلاعات سپاه، به بند انفرادی زندان کرمان منتقل شده است.
«برنا نعیمی» یکی دیگر از شهروندان بهایی بازداشتشده در کرمان است. او در روزهای ابتدایی آغاز جنگ، در محل کار خود توسط ماموران امنیتی دستگیر شد و همچنان بدون اعلام دلیل مشخص برای بازداشت، در بازداشتگاه اداره اطلاعات کرمان نگهداری میشود.
بر اساس گزارشهای دریافتی، یکی از مسوولین مربوطه به خانواده یکی از بهاییان بازداشتشده گفته است که «هیچ فرد بهایی در کرمان آزاد نخواهد شد.» این اظهارات نگرانیها درباره برخورد تبعیضآمیز با شهروندان بهایی در روند رسیدگی به پرونده ایشان را افزایش داده است.
وضعیت بهاییان در زندانهای دیگر کشور
بهدلیل قطع گسترده اینترنت در کشور و نبود امکان تماس تلفنی با ایران، از وضعیت بسیاری از شهروندان بهایی زندانی اطلاعات دقیقی در دست نیست. از جمله این افراد «حامد مهرابخانی»، شهروند بهایی ساکن قزوین است. او در حالی که از ناحیه پا مورد اصابت گلوله قرار گرفته بود و در منزل خواهرش در تبریز تحت درمان بود، توسط ماموران امنیتی بازداشت شد. بنا بر گزارشهای دریافتی، وی به اداره اطلاعات قزوین منتقل شده و همچنان در همان محل در بازداشت بهسر میبرد.
«آرتین غضنفری» نیز از دیگر بهاییانی است که در جریان بازداشتهای دیماه دستگیر شد. او پس از حدود ۴۵ روز بیخبری، از مکانی نامعلوم به زندان تهران بزرگ منتقل شده است. به گفته نزدیکان او، آرتین غضنفری از دلیل بازداشت و اتهامات مطروح شده علیه خود اطلاعی ندارد.
همچنین شماری از شهروندان بهایی در زمان آغاز درگیریها در حال گذراندن دوران محکومیت خود در زندان بودند و در حال حاضر اطلاعاتی از وضعیت آنان در دسترس نیست. از جمله این افراد میتوان به «پریا مرندیز»، «سپهر ضیایی» و «کیوان رحیمیان» در زندان اوین تهران، «آگاه صادقی» در بوکان، «رویا ثابت» در زندان عادلآباد شیراز و «نازیلا خانیپور» در رشت اشاره کرد.
«افشین حیرتیان»، شهروند بهایی و از فعالان شناختهشده در حوزه حقوق کودکان کار، نیز بیش از چهار ماه است که در بازداشت بهسر میبرد. بنا بر گزارش سرویس خبری جامعه جهانی بهایی، مبلغ وثیقه تعیینشده برای آزادی او از پنج میلیارد تومان به هفت میلیارد تومان افزایش یافته است، با این حال این وثیقه تاکنون مورد پذیرش قرار نگرفته و او همچنان در بازداشت باقی مانده است.
«معین محمدی» شهروند بهایی دستگیرشده در جریان بازداشتهای دیماه در یزد است. بر اساس اطلاعات موجود، او با وجود پایان یافتن بازجوییها، در تاریخ ۲۵ بهمن بار دیگر از زندان یزد به بازداشتگاه اداره اطلاعات منتقل شده است. از وضعیت فعلی و دلایل این انتقال مجدد، اطلاعی در دست نیست.
در تازهترین مورد، «پژمان زارع» بهعنوان یکی از آخرین شهروندان بهایی بازداشتشده معرفی شده است. ماموران اداره اطلاعات شیراز روز یکشنبه ۲۴اسفند ۱۴۰۴ او را در منزل مسکونیاش بازداشت کرده و بدون ارائه توضیحی درباره دلیل بازداشت، به مکانی نامعلوم منتقل کردهاند.
