وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در بیانیهای به تاریخ ۲۷ دیماه ۱۴۰۴ مدعی شناسایی یک شبکه ۳۲ نفره از بهاییان ایران شد که به گفته این نهاد، «در اغتشاشات و اقدامات تخریبی نقش داشتهاند». در این بیانیه ادعا شده که ۱۲ نفر از افراد یاد شده بازداشت و ۱۳ نفر دیگر احضار شدهاند. بنا بر این بیانیه، افراد این شبکه در استانهای خراسان رضوی، تهران، کرمان، یزد، سیستان و بلوچستان، البرز، کرمانشاه و مازندران فعالیت داشتهاند.
طرح چنین ادعاهایی در بزنگاههای تشدید بحرانهای داخلی یا اوجگیری جنبشهای اعتراضی در ایران، مسبوق به سابقه است. جمهوری اسلامی در دورههای مشابه نظیر خیزش مردمی «مهسا»، بارها با نسبت دادن اعتراضات مردمی به گروههای آسیبپذیر جامعه از جمله جامعه بهایی ایران کوشیده است این حرکتها را نه برخاسته از مطالبات داخلی مردم، بلکه محصول «تحریک عوامل بیگانه» جلوه دهد. در این چارچوب، بازداشتهای گسترده شهروندان بهایی در مقاطع بحرانی، به مثابه ابزاری برای توجیه این سیاست امنیتی حاکمیت بوده است.
در همین راستا، «سیمین فهندژ»، نماینده جامعه جهانی بهایی در سازمان ملل متحد، روز جمعه ۳بهمنماه ۱۴۰۴ در نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل، با اشاره به اعتراضات مردمی در ایران گفت: «مردم ایران شایسته آن هستند که در تعیین آینده کشورشان نقشی تعیینکننده داشته باشند. در هفتههای اخیر شاهد جوانانی بودهایم که آرزوهایشان سالها از سوی دولت نادیده گرفته شده، اما برای سربلندی ملت خود آماده فداکاریهای بسیار هستند. صدای آنان امروز در سراسر جهان طنینانداز شده است. ایران که زمانی مهد حقوق بشر بود، چهار دهه است شاهد لگدمال شدن میراث ارزشمند خود توسط رهبرانش بوده است. در حالی که با شوک و اندوه، نظارهگر از دست رفتن جان انسانها در این کشور بودهایم، با حقیقتی انکار ناپذیر روبهرو شدهایم: سرکوب نمیتواند آنچه را در قلب انسانهاست نابود کند؛ نمیتواند باورهای درونی، خواستها و اشتیاق به زندگی بهتر و کرامت انسانی را در هم بشکند.»
شورای حقوق بشر سازمان ملل در همین نشست، کشتار هزاران تن از مردم ایران را با ۲۵ رای موافق، در برابر ۷ رای مخالف و ۱۳ رای ممتنع (و یک کشور بدون رای) محکوم کرد.
در ادامه، به بررسی موج بازداشت شهروندان بهایی در جریان اعتراضات اخیر میپردازیم:
بازداشت شدگان در مشهد
در بیانیه وزارت اطلاعات گفته شده که هسته مهم شبکه مزبور در یک خانه تیمی در مشهد مستقر بوده است. بر اساس ادعای مطرحشده در این بیانیه، اعضای این شبکه «پس از مصرف مواد مخدر اقدام به جسارت به اماکن مذهبی و تخریب» کردهاند.
بنا بر گزارشهای دریافتی، طی هفتههای گذشته هشت شهروند بهایی در شهر مشهد بازداشت شدهاند. اسامی این افراد عبارت است از: «آفرین بشاش»، «غزاله رعیت» ، «سپهر کوشکباغی»، «وفا کاشفی»، «نوید ذرهبین ایرانی»، «عرفان طباطبایی»، «پیام فریدیان» و «ربیع مالکی».
«وفا کاشفی» پس از حدود یک هفته بازداشت موقت با تودیع وثیقهای به مبلغ دو میلیارد تومان بهطور موقت آزاد شده است. هفت شهروند بهایی دیگر همچنان به صورت بلاتکلیف در بازداشتگاههای شهر مشهد نگهداری میشوند.
گزارشها حاکی از آن است که آفرین بشاش روز شنبه ۲۰دیماه ۱۴۰۴ توسط ماموران امنیتی در محل کار خود بازداشت شده است. نوید ذرهبین ایرانی، عکاس و هنرمند بهایی، نیز روز جمعه ۲۶دیماه در پی یورش ماموران به منزل شخصیاش بازداشت شد. همچنین وفا کاشفی، عرفان طباطبایی و سپهر کوشکباغی در یک روز بازداشت شدهاند که احتمالاً تاریخ بازداشت این سه نفر ۲۱دیماه بوده است.
در ادامه این بازداشتها، ماموران امنیتی با یورش به کارگاه سفالگری پیام فریدیان، این هنرمند سفالگر مشهدی را در روز ۲ بهمنماه بازداشت کردند. از زمان و نحوه بازداشت غزاله رعیت و ربیع مالکی تاکنون اطلاعات دقیقی در دست نیست
بنا به گزارشی دیگر از مشهد، مأموران امنیتی در غروب جمعه ۳بهمن با شکستن درِ منزل یکی از شهروندان بهایی، وارد یک جمع دوستانه و خانوادگی شدند و ۱۲ نفر از حاضران را بازداشت کردند.
تا زمان انتشار این گزارش، ده تن از بازداشتشدگان با سپردن وثیقه آزاد شدهاند و پسر صاحبخانه به همراه یک نفر از مهمانان همچنان در بازداشت بهسر میبرند.
بازداشت شدگان در کرمان
روابط عمومی سپاه ثارالله استان کرمان در بیانیهای به تاریخ ۳۰دیماه ۱۴۰۴ که در خبرگزاری تسنیم منتشر شد، از «شناسایی و انهدام یک شبکه سازمانیافته متشکل از عناصر بهایی» فعال در اعتراضات استان کرمان توسط سازمان اطلاعات سپاه خبر داد. در این بیانیه ادعا شده است که لیدرهای این شبکه با تشکیل یک گروه مجازی، اقدام به هماهنگی و سازماندهی کرده و اعضای آن در قالب تیمهای عملیاتی، با استفاده از تجهیزات مختلف و سلاحهای سرد و گرم، در اعتراضات حضور داشتهاند. روابط عمومی سپاه ثارالله همچنین مدعی شده است که «تمام سرشبکههای اصلی این گروه در کرمان دستگیر شدهاند و سایر اعضای فعال و مرتبط نیز شناسایی و تحت تعقیب قرار دارند.»
در همین حال، بنا بر گزارشهای دریافتی، پنج شهروند بهایی در بازههای زمانی مختلف در کرمان دستگیر شدهاند و همچنان در بازداشت بهسر میبرند. بر اساس این گزارشها، «پیوند نعیمی»، مربی و رفتارشناس سگ، روز ۱۸دیماه در محل کار خود بازداشت شد. «آیلین صحراگرد» نیز در پی یورش ماموران امنیتی به منزلش در روز ۲۳ دیماه دستگیر شد. «ونوس حسیننژاد» روز ۲۵ دیماه با حضور ماموران در محل کارش بازداشت شد.همچنین مأموران امنیتی «ادیب شهبازپور»، شهروند بهایی ۳۰ ساله و مربی شناختهشده تنیس در کرمان، را در منزل پدریاش بازداشت کردند. «رژین حسینینژاد»، شهروند بهایی ۱۹ ساله، نیز پس از بازرسی منزلش توسط ماموران در روز ۵ بهمنماه بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.
سپاه ثارالله استان کرمان در این بیانیه همچنین از متلاشی شدن دو شبکه دیگر منتسب به بهاییان در ماههای گذشته خبر داده است؛ موضوعی که به بازداشت شماری از شهروندان بهایی کرمان به دلیل حضور در جلسات دینی بهایی در ماههای اخیر اشاره دارد. در حال حاضر، «شهرام فلاح»، شهروند بهایی ۶۴ ساله، در حال گذراندن حکم ۹ سال و ۶ ماه حبس در زندان کرمان است.
بازداشت شهروندان بهایی در شهرهای دیگر
بهنظر میرسد در پی قطع گسترده اینترنت و محدودیت تماسهای ارتباطی از داخل ایران، اخبار مربوط به بازداشت شهروندان بهایی در شهرهای مختلف کشور به طور کامل دریافت و منتشر نشده است. با این حال، اسامی برخی از شهروندانی که بازداشت آنان تاکنون تایید شده، به شرح زیر است:
«معین محمدی»، شهروند بهایی ساکن یزد، از روز دوشنبه ۱۵دیماه در بازداشت بهسر میبرد. همچنین بنا بر گزارشهای دیگر، «فروغ رام» روز سهشنبه ۳۰ دیماه در منزل شخصی خود در شهر زاهدان بازداشت شد. «آرتین غضنفری»، که در اعتراضات سال ۸۸ هم محکومیت زندان داشته، روز دوشنبه ۲۹دی در پی یورش ماموران امنیتی به منزل شخصیاش در تهران بازداشت شده است.
بر اساس اطلاعات موجود، در شهر کرج نیز دو شهروند بهایی بازداشت شدهاند که یکی از آنان آزاد شده و از وضعیت شهروند دوم تاکنون اطلاعی در دست نیست. در اصفهان نیز گزارشهایی از بازداشت یک خانواده سه نفره منتشر شده است؛ با این حال، تا زمان انتشار این گزارش، اطلاعات دقیقی درباره وضعیت آزادی یا ادامه بازداشت آنان در دسترس نیست.
بنا بر یک گزارش، ظهر روز جمعه ۳بهمنماه، ماموران امنیتی با یورش به منزل یک خانواده در اصفهان، به بهانه حضور اعضای خانواده در تظاهرات، اقدام به تفتیش محل کردند و تلفنهای همراه ساکنان خانه و مهمانان را توقیف کردند.
همچنین ماموران مسلح ساعت ۹ شب همان روز با ادعای «نگهداری سلاح» و با ارائه حکم قضایی، به منزل دیگری در اصفهان یورش برده و پس از تفتیش محل، آنجا را ترک کردند. در پی این عملیات، دختر خردسال صاحبخانه دچار شوک شده و بنا بر گزارشها، برای مدتی دچار اختلال در تکلم بوده است.
برنا دهقانی، جان باخته ۱۷ساله بهایی
«اگر نروم، هیچچیز تغییر نخواهد کرد»؛ این عبارت، پاسخ برنا، نوجوان ۱۷ ساله بهایی، به دلواپسی خانوادهاش برای پیوستن او به اعتراضات مردمی بود. روز ۱۹دیماه ۱۴۰۴، پدر برنا او را از محل سکونتشان در رودهن به تهرانپارس رساند. اندکی پس از بازگشت پدر به خانه، یکی از دوستان برنا با خانواده تماس گرفت و خبر داد که پسرشان هدف اصابت گلوله قرار گرفته است.
پدر برنا با شتاب خود را به درمانگاهی در تهرانپارس رساند. برنا از ناحیه پهلو هدف گلوله قرار گرفته بود و به جراحی فوری نیاز داشت، اما هیچ آمبولانسی برای انتقال او به بیمارستان در دسترس نبود. پدر، فرزند مجروحش را در آغوش گرفته و در سکوتی سنگین، چشمانتظار کمک درمانی بود. دقایق میگذشت و بدن برنا آرامآرام سرد میشد؛ سرانجام در آغوش پدر جان خود را از دست داد.
خانواده برنا پس از چند روز دوندگی و ناپدید شدن جسد پسرشان سرانجام توانستند پیکر او را تحویل بگیرند. پدر، مادر و خواهر برنا، فقط اجازه حضور در مراسم خاکسپاری برنا را داشتند. سرانجام، پیکر برنا دهقانی طبق مراسم آیین بهایی در آرامستان بهاییان تهران دفن شد.
